तलका चित्र Mac इन्टरफेसका हुन्। रूप-सज्जा र उपलब्ध स्थानअनुसार नियन्त्रण, रङ तथा विवरण प्यानलको स्थान फरक हुन सक्छ। चित्रका बटन र विवरण अङ्ग्रेजीमा छन्; यहाँ तिनको व्याख्या नेपालीमा गरिएको छ।
१. पहिलो पटक पढ्दा: परिचित जानकारीबाट सुरु गर्नुहोस्
- शीर्षक र कुण्डली प्रकार जाँच्नुहोस्। पहिलो चित्रमा D1 · Rashi (Natal) Kundali, अर्थात् जन्म राशि कुण्डली छ।
- सबैभन्दा माथि I खोज्नुहोस्। यो पहिलो भाव हो। त्यसमा 11 · Aquarius, अर्थात् कुम्भ राशि छ।
- भावहरू घडीको सुई घुम्ने दिशाको उल्टो पढ्नुहोस्: I → II → III → IV, त्यसपछि बायाँतिर तल। VII सबैभन्दा तल छ; दायाँतिर माथि बढ्दै XII सम्म पुगिन्छ।
- हरेक भावका ग्रह हेर्नुहोस्। ग्रह चयन गरेर त्यसको सटीक स्थिति जाँच्नुहोस्।
- त्यसपछि नक्षत्र-पाद, दृष्टि र आवश्यक भए गोचर हेर्नुहोस्।
भावको नयाँ क्रम सिक्नुपर्दैन। पहिलो भाव माथि र भावहरूको वामावर्त क्रमले उत्तर भारतीय वर्गाकार कुण्डलीको परिचित पढ्ने दिशा कायम राख्छ।
२. चक्रका तहहरूको अर्थ
| दृश्य भाग | अर्थ र प्रयोग |
|---|---|
| केन्द्रीय वृत्त | D1 जस्तो सक्रिय कुण्डलीको पहिचान। यसलाई चयन गर्दा हाइलाइट हट्छन् र विवरण सामान्य अवस्थामा फर्कन्छ। |
| भित्री ग्रह-चिह्न | ग्रहको भाव र राशिमा स्थान। ग्रह चयन गरेर सटीक अंश हेर्नुहोस्। |
| राशिको नाम र सङ्ख्या | जस्तै 11 · Aquarius। नाम/सङ्ख्या चयन गर्दा राशि विवरण खुल्छ। |
| रोमन सङ्ख्या I–XII | बाह्र भाव। रोमन सङ्ख्या चयन गर्दा भाव विवरण खुल्छ। |
| बाक्ला बैजनी विभाजक रेखा | यस चित्रको रङ-सज्जामा भावका सीमा। छेउछाउका भाव छुट्याउन सहयोग गर्छन्। |
| बाहिरी नक्षत्र पट्टी | २७ नक्षत्र, प्रत्येकका चार पाद। चयनित ग्रहको सङ्केतबाट सम्बन्धित क्षेत्र पहिचान गर्नुहोस्। |
| वैकल्पिक नीलो बाहिरी ग्रह-पथ | छानिएको समयका गोचर ग्रह। भित्रका जन्म ग्रहबाट अलग पढ्नुहोस्। |
D1 र चन्द्र राशि दृश्यमा बाह्र समान 30° राशि-खण्ड हुन्छन्। I, IV, VII र X को हल्का रङले केन्द्र भाव चिन्न सजिलो बनाउँछ। भित्री विभाजकको दुवैतिर 5° फैलिएका धूसर पट्टी सीमा नजिक भएको दृश्य सङ्केत मात्र हुन्। यी पट्टी वा रङले भाव निर्धारण, ग्रहबल वा गणना बदल्दैनन्।
३. भाव सङ्ख्या र राशि सङ्ख्या फरक हुन्
रोमन सङ्ख्याले भाव जनाउँछ; सामान्य सङ्ख्याले राशि जनाउँछ। I सक्रिय दृश्यको पहिलो भाव हो। 1 मेष हो—सधैँ पहिलो भाव होइन। राशि क्रम: मेष 1, वृष 2, मिथुन 3, कर्कट 4, सिंह 5, कन्या 6, तुला 7, वृश्चिक 8, धनु 9, मकर 10, कुम्भ 11 र मीन 12।
चित्र १ मा कुम्भ लग्न छ। तलको भाव–राशि सम्बन्ध यही उदाहरणको हो; सबै कुण्डलीमा यही हुँदैन।
| भाव | यस उदाहरणको राशि | भाव | यस उदाहरणको राशि |
|---|---|---|---|
| I · पहिलो | 11 · कुम्भ | VII · सातौँ | 5 · सिंह |
| II · दोस्रो | 12 · मीन | VIII · आठौँ | 6 · कन्या |
| III · तेस्रो | 1 · मेष | IX · नवौँ | 7 · तुला |
| IV · चौथो | 2 · वृष | X · दशौँ | 8 · वृश्चिक |
| V · पाँचौँ | 3 · मिथुन | XI · एघारौँ | 9 · धनु |
| VI · छैटौँ | 4 · कर्कट | XII · बाह्रौँ | 10 · मकर |
लग्न बदलिँदा पहिलो भावको राशि बदलिन्छ। चन्द्र राशि दृश्यमा जन्म चन्द्रमाको राशिलाई पहिलो भावको आधार बनाइन्छ।
४. ग्रह-चिह्न, अंश र नजिक भएका ग्रह
चित्रमा Su = सूर्य, Mo = चन्द्र, Ma = मङ्गल, Me = बुध, Ju = गुरु, Ve = शुक्र, Sa = शनि, Ra = राहु र Ke = केतु। एपको भाषाअनुसार ग्रहका नाम फरक देखिन सक्छन्।
ग्रहको कोणले सक्रिय कुण्डलीको राशिभित्रको स्थिति जनाउँछ। तर देखिने वृत्त पढ्न मिल्ने लेबल हो, नाप्ने उपकरण होइन। वृत्तको केन्द्र खण्डभित्र मिलाइएको हुन्छ; साना बिन्दु र मसिना रेखाले वास्तविक स्थिति-सङ्केत कायम राख्छन्। सटीक अंश चयनित विवरण वा ग्रह-सूचीबाट पढ्नुहोस्; वृत्तको केन्द्रबाट अनुमान नगर्नुहोस्।
सुन्तला रङको “2” के हो?
त्यहाँ दुई ग्रहका लेबल नजिक भएकाले एउटै समूहमा देखाइएका हुन्। मेनु खोलेर चाहेको ग्रह चयन गर्नुहोस्। यो 2°, दोस्रो भाव, बल-अङ्क वा दृष्टिको सङ्ख्या होइन। प्रत्येक ग्रहको छुट्टै स्थिति उपलब्ध रहन्छ।
रङ र गतिको सङ्केत
- भित्री बैजनी वृत्त: यी Mac चित्रमा जन्म ग्रह।
- बाहिरी गाढा शाही नीलो वृत्त: गोचर ग्रह। नीलो भराइले गोचर तह जनाउँछ; आफैँमा मित्रताको निर्णय होइन।
- टुक्रिएको वृत्त-सीमा: वक्री गति। Motion विवरणबाट पुष्टि गर्नुहोस्।
- सम्बन्धको रङ: एपको राशि-स्वामी सम्बन्ध वर्गीकरणअनुसार हरियो मित्र, रातो शत्रु र नीलो सम। वर्गीकरण नभएका राहु-केतु पनि नीलो हुन्छन्; हरेक नीलो सङ्केत “सम” होइन।
- धूसर अस्तता-शैली: लागू भएको ठाउँमा अस्त ग्रहको सङ्केत। गति, अस्तता र सम्बन्ध एकैपटक हुन सक्छन्; सबै स्थिति-विवरण पढ्नुहोस्।
रङमा मात्र भर नपर्नुहोस्। नाम, संख्यात्मक विवरण र स्थिति-पाठबाट पुष्टि गर्नुहोस्। उपकरण वा रूप-सज्जाअनुसार रङ फरक हुन सक्छ।
५. बाहिरी नक्षत्र र पाद पट्टी
बाहिरी पट्टीले निरयण राशि चक्रका २७ नक्षत्र देखाउँछ। प्रत्येकका चार पाद भएकाले १०८ उपविभाग हुन्छन्। घडी-जस्ता साना रेखा पादका भित्री सीमा हुन्, समयका घण्टा होइनन्।
- ग्रह चयन गर्नुहोस्।
- बाहिर हाइलाइट भएको नक्षत्र/पाद क्षेत्र खोज्नुहोस्।
- ग्रहको वास्तविक देशान्तर-सङ्केत र बाहिरी क्षेत्र जोड्ने रेखा हेर्नुहोस्।
- विवरणमा नक्षत्रको नाम र पाद सङ्ख्या जाँच्नुहोस्।
ठूलो चक्रमा नक्षत्रका नाम देखिन्छन्। सानो चक्रमा सङ्ख्या देखिन सक्छ; चयन गर्दा पूरा नाम पाइन्छ। बाहिरी पट्टी निरयण देशान्तरसँग मिलाइएको हो, भावको केन्द्रसँग मात्र होइन। भाव र नक्षत्र फरक विभाजन हुन्।
६. दृष्टिका सङ्केत पढ्ने तरिका
ग्रह चयन गर्दा एपको विद्यमान पूर्ण-भाव ग्रह-दृष्टि परिणामका लक्ष्य देखिन्छन्। बाक्ला गाढा बैजनी टुक्रिएका रेखा चयनित दृष्टि-सङ्केत हुन्। तिनलाई साधारण स्थिति जोड्ने मसिना रेखाबाट अलग पढ्नुहोस्।
उदाहरण: जन्म गुरु
- Ju लाई X · 8 · वृश्चिक मा खोज्नुहोस्।
- चयन गर्दा लक्ष्य II, IV र VI देखिन्छन्।
- यस कुण्डलीमा ती मीन, वृष र कर्कट हुन्।
- बाहिरी सङ्केत र विवरणबाट प्रक्षेपित नक्षत्र-पाद हेर्नुहोस्।
अर्को ग्रहको वृत्तमाथिबाट रेखा जानु आफैँमा त्यस ग्रहमा दृष्टि परेको प्रमाण होइन। “Drishti to Planets”, “Drishti from Planets” र लक्ष्य-भाव विवरण हेर्नुहोस्। रेखा काटिनु युति हुनु होइन।
७. जन्म र गोचर सँगै पढ्ने
समर्थित जन्म D1 वा चन्द्र राशि दृश्यमा Gochar सक्रिय गर्नुहोस्। जन्मको आधार स्थिर रहन्छ; गोचर ग्रह अलग बाहिरी पथमा देखिन्छन्। यसरी जन्म कुण्डली नबदली चुनेको समयका ग्रह त्यससँग तुलना गर्न सकिन्छ।
उदाहरण: गोचर शनि
नीलो Sa जन्म कुम्भ आधारबाट II · मीन मा छ। त्यसका दृष्टि-लक्ष्य IV, VIII र XI हुन्—यस उदाहरणमा वृष, कन्या र धनु। बाहिरी पाद-सङ्केत समान-अंश दृश्य सहायता हुन्, माथि उल्लेख गरिएको सीमासहित।
गोचर समय बदल्नुहोस्
- स्थान र समय क्षेत्र जाँच्नुहोस्।
- स्थानीय मिति/समय चयन गर्नुहोस् वा महिना, दिन, घण्टा र मिनेटका अघि–पछि बटन प्रयोग गर्नुहोस्।
- Current/Now बाट वर्तमान क्षणमा फर्कनुहोस्।
- जन्म कुण्डली स्थिर रहँदा बदलिएको गोचर तह र विवरण तुलना गर्नुहोस्।
चित्रको स्थान नागौर, राजस्थान, भारत र समय क्षेत्र Asia/Kolkata हो। तपाईंको स्थान र समय क्षेत्र फरक हुन सक्छ। चित्रको मिति उदाहरण मात्र हो।
यी दृश्यको आधार फरक हुन्छ
- जन्म D1 माथिको गोचर: भाव जन्म लग्नबाट पढिन्छन्।
- चन्द्र राशि माथिको गोचर: भाव जन्म चन्द्र राशिबाट पढिन्छन्।
- स्वतन्त्र गोचर: पहिलो भाव चुनेको समय/स्थानको गोचर लग्न हो। जन्म आधार हुँदैन; उही ग्रह फरक भावमा देखिन सक्छ।
- Birth–Gochar: जन्म र गोचरका अलग कुण्डलीलाई जोडीमा तुलना गर्ने दृश्य।
- दुई सुरक्षित कुण्डली तुलना: दुई चयनित जन्म कुण्डलीको तुलना; यो गोचर तह होइन।
गोचर तह D1 र चन्द्र राशिमा उपलब्ध छ, भाव चलित वा वर्ग कुण्डलीमा होइन। परिचित प्रस्तुति चाहिँदा समर्थित दृश्यमा Square चयन गर्नुहोस्।
८. सटीक जानकारीका लागि विवरण प्यानल
चयनित गोचर शनिका लागि मीन · 17°19′59″, दोस्रो भाव, रेवती (पाद 1) र वक्री देखिन्छ। यी क्रमशः राशि, राशिभित्रको स्थिति, आधारअनुसार भाव, नक्षत्र-पाद र गति हुन्।
जहाँ उपलब्ध छन्, नवांश, तारा, स्वामित्व भएका भाव, युति, ग्रहमा पर्ने दृष्टि, अन्य ग्रहबाट प्राप्त दृष्टि र सम्बन्ध-वर्गीकरण पनि देखिन्छन्। “Owned houses” स्वामित्वका भाव हुन्, ग्रह बसेको भाव होइन। “Drishti to Planets” बाहिर जाने र “Drishti from Planets” प्राप्त हुने दृष्टि हो। प्राविधिक सम्बन्ध-श्रेणीलाई जीवन-घटनाको भविष्यवाणी नमान्नुहोस्।
17.333° जस्तो दशमलव अंश र अंश–कला–विकला फरक संख्यात्मक ढाँचा हुन्। गोलाइका कारण सानो प्रदर्शन-अन्तर हुन सक्छ।
गोचर राशि प्रवेश र निकास
उपलब्ध हुँदा वर्तमान राशिमा प्रवेश/निकासका अनुमानित समय चुनेको स्थानको समय क्षेत्रमा देखिन्छन्। “Calculating entry and exit…” भनेको परिणाम अझै आएको छैन। स्वतन्त्र गोचरमा राशिमा बसाइ र भावमा बसाइ एउटै होइन, किनभने गोचर लग्न चल्छ। अनुमानित समयलाई सटीक सीमा-पार समयको ग्यारेन्टी नमान्नुहोस्।
९. अन्य कुण्डली प्रकारमा के बदलिन्छ?
| दृश्य | आधार र सावधानी |
|---|---|
| D1 राशि | पहिलो भाव जन्म लग्नको राशि; पूर्ण-राशि भाव। |
| चन्द्र राशि | पहिलो भाव जन्म चन्द्र राशि। सुरक्षित ग्रह देशान्तर बदलिँदैन। |
| D9 र अन्य उपलब्ध वर्ग | परिवर्तित वर्ग लग्न र वर्ग ग्रह-स्थिति। D1 को भाव-स्थिति नसम्झनुहोस्; बाहिरी नक्षत्र-पादले जन्म निरयण पहिचान राख्छ। |
| भाव चलित | गणना गरिएका भाव-केंद्र र सीमा। भाव असमान हुन सक्छन्; D1 देशान्तर/राशि मूल रूपमै रहन्छन्। |
| स्वतन्त्र गोचर | चुनेको समय/स्थानको गोचर लग्न; सबै ग्रह उही गोचर परिणामका हुन्। |
भाव चलितमा हरेक भाव 30° नमान्नुहोस्। भाव र राशिका सीमा अलग हुन्; एउटै राशि धेरै भावमा फैलिन सक्छ। राशि चयन गर्दा त्यसको मध्यबिन्दु पर्ने भाव बताइन्छ, सम्पूर्ण राशि एउटै भावमा हुनुपर्दैन। BC मा पूर्ण-भाव दृष्टि जानकारी हुन्छ, तर D1 को समान-अंश लक्ष्य-राशि प्रक्षेपण हुँदैन, किनकि एउटा निश्चित लक्ष्य राशि तोक्न सकिँदैन। प्रयोगयोग्य भाव-सीमा जानकारी नभए एपले वर्गाकार प्रस्तुति कायम राख्छ।
१०. गोलाकार र वर्गाकार: आफूलाई सहज हुने दृश्य रोज्नुहोस्
| काम | गोलाकार | उत्तर भारतीय वर्गाकार |
|---|---|---|
| भाव र राशि | अलग भाव/राशि पट्टी र वामावर्त क्रम। | परिचित स्थिर भाव-स्थान र राशि सङ्ख्या। |
| अंशको सन्दर्भ | कोण, स्थिति-बिन्दु र सङ्केत। | संख्यात्मक विवरण मुख्य आधार। |
| नक्षत्र-पाद | बाहिरी पट्टी र चयनित हाइलाइट। | ग्रह विवरणबाट उही मूल पहिचान। |
| दृष्टि | चयनित रेखाले सम्बन्ध देखाउँछन्। | परिचित भाव-आधारित पठन र स्पष्ट विवरण। |
| जन्म–गोचर | अलग भित्री र बाहिरी पथ, जहाँ समर्थित छन्। | समर्थित गोचर प्रस्तुति र त्यसका लेबल। |
| धेरै ग्रह | समूह मेनुले लेबलको भीड घटाउँछ। | परिचित भाव-खण्डमा संक्षिप्त समूह। |
| गणना | चयनित कुण्डलीका उही तथ्याङ्क; आकार आफैँमा बढी सटीक हुँदैन। | |
भाव, राशि, अंश, नक्षत्र-पाद र गोचर एकसाथ बुझ्न चक्र उपयोगी छ। परम्परागत छिटो पठनका लागि वर्गाकार उपयोगी रहन्छ। एउटै कुण्डली दुवै दृश्यमा जाँच्न सक्नुहुन्छ; आफ्नो परिचित पद्धति छोड्नुपर्दैन।
११. अभ्यास र सामान्य गल्ती
- चित्र १ मा III को राशि कुन हो?
- जन्म गुरु कुन भाव र राशिमा छ?
- चित्र २ मा गुरुका तीन लक्ष्य भाव कुन हुन्?
- चित्र ४ बाट गोचर शनिको भाव, नक्षत्र-पाद र गति पढ्नुहोस्।
उत्तर हेर्नुहोस्
१. III मा 1 · मेष। २. X · 8 · वृश्चिक। ३. II, IV र VI। ४. II, रेवती पाद 1, वक्री।
यी गल्तीबाट बच्नुहोस्
- भाव दक्षिणावर्त पढ्नु वा राशि सङ्ख्यालाई भाव सङ्ख्या मान्नु।
- माथि सधैँ मेष हुन्छ भन्ने मान्नु।
- समूह “2” लाई अंश वा बल मान्नु।
- वृत्तको केन्द्रबाट सटीक अंश निकाल्नु।
- मसिनो स्थिति-रेखालाई चयनित दृष्टि-रेखा मान्नु।
- पाद हाइलाइटलाई नयाँ सटीक-अंश दृष्टि नियम मान्नु।
- गोचर र जन्म ग्रह मिसाएर पढ्नु।
- आधार नजाँची स्वतन्त्र गोचरका भावलाई जन्ममाथिको गोचर तहसँग दाँज्नु।
- भाव चलितमा सबै भाव 30° मान्नु।
भरपर्दो पठन क्रम
कुण्डली प्रकार जाँच्नुहोस् → पहिलो भाव र आधार राशि पहिचान गर्नुहोस् → वामावर्त भाव पढ्नुहोस् → सटीक ग्रह विवरण हेर्नुहोस् → दृष्टि हेर्नुहोस् → आवश्यक भए गोचर थप्नुहोस् → वर्गाकारमा फेरि जाँच्नुहोस्।
यो मार्गदर्शिकाले एपको प्रस्तुति र प्राविधिक अध्ययन उपकरण बुझाउँछ। यसले भविष्यवाणी, उपाय वा नयाँ ज्योतिष परम्परा निर्धारण गर्दैन। स्थिति अप्रत्याशित लागे व्याख्या गर्नुअघि सक्रिय प्रकार, जन्म/गोचर लेबल, आधार, समय र स्थान जाँच्नुहोस्।